TÜRKİYE KIYILARI 06 SONUÇ BİLDİRGESİ

7-11 Kasım 2006, Muğla Üniversitesi, Atatürk Kültür Merkezi, Muğla

• Kıyı alanlarımızın uzunluğu ve çeşitliliğiyle, kıyı alanlarımızda yer alan doğal kaynaklar ve kültürel değerlerden dolayı dünyanın en şanslı ülkelerinden birisi olan ülkemizde bütünleşik kıyı yönetiminin, ülkemizin ekonomik ve kültürel gelişimi, insanlarımızın bugünkü ve gelecekteki varlıklılık durumları ve mutlulukları açılarından büyük önem taşıdığının bilincinde olarak;
• 1990'li yıllardan başlayarak, Kıyı Alanları Yönetimi Türkiye Milli Komitesi’nin, kimi diğer akademik kurumların ve sivil toplum örgütlerinin çabalarına karşın, ülkemizde bütünleşik kıyı yönetiminin hala gerçekleştirilemediğini görerek, bunun sonucunda ortaya çıkan kıyı alanlarındaki yanlış gelişmelerin ve alan kullanımlarının ve bunların yol açtığı kullanım çelişkilerinin, bir yandan uzun dönemdeki ekonomik gelişmeyi olumsuz etkilediğini, diğer yandan doğal kaynaklara, çevresel ve kültürel değerlere zarar verdiğini üzüntüyle izleyerek;
• Kıyı ve deniz alanlarımızın iyi yönetilebilmesi için değişik türde veri ve bilgilerin gerektiğini, ancak bunların ülke genelindeki mevcudiyetinin yeterli olmaktan çok uzak olduğunu ve mevcut bilgilere erişmenin de ne yazık ki çeşitli engeller içerdiğini saptayarak;
• Parlamento, hükümet, kamu yöneticisi, yerel yönetici ve genel halk olarak tüm düzeylerde, kıyı alanlarımıza ve denizlerimize olan ilginin ve bu alanlarla ilgili bilgi düzeylerinin çok düşük olduğunu, bu çok değerli kaynakların iyi yönetilmesi ve korunması doğrultusundaki kamu bilincinin zayıflığını ve bu bilincin oluşmasını ya da gelişmesini amaçlayan eğitim etkinliklerinin yeterli olmadığını, kıyı alanlarıyla ilgili eğitim ve araştırma programlarının üniversitelerimizde çok sınırlı sayıda oldugunu izlemekten mutsuz olarak;
• Çok başarılı altı toplantıdan sonra ülkemizde kıyı ve deniz yönetiminin gelişmesine önemli katkılar yapan bir araç konumuna gelen Türkiye Kıyıları ulusal konferanslarına, kamu kurulusları başta olmak üzere katılımın, olması gerekenin çok altında gerçekleştiğini üzüntüyle görerek, kıyı yönetimiyle ilgili kamu kuruluşlarındaki görevlilerin çalışmalarını tartışmaya sunabilmesi ve son zamanlardaki bilimsel gelişmeleri izleyebilmesi için çok önemli olanaklar oluşturan Türkiye Kıyıları konferanslarından, çok az sayıdaki katılım nedeniyle yararlanamadıklarını belirleyerek;
• Son yıllarda Kıyı Kanununda yapılan ya da yapılmak istenilen değişikliklerin, kıyı ve deniz alanlarımızın korunması, kıyıların ve sahil şeritlerinin Anayasa gereği olarak kamu yararına kullanılmasi açılarından çok önemli sorunlar açacağını, yapılan değişikliklerin kıyıların, sahil şeritlerinin ve hatta su alanlarının kamu yararı dısında yapılastırılmasını amaçladığını saptayarak, kıyı yönetimini yakından ilgilendiren yasaların Türkiye Büyük Millet Meclisi’ndeki incelemeler ve görüsmeler sırasında yapılan eklemelerle bütünlüklerinin bozulduğunu ve koruma yeteneklerinin azaldığını görerek;
• Bir yandan ülke yönetiminde yerellesme çabaları sürerken, “Turizm Alanı” ilan edilen kıyı alanlarının planlanmasının doğrudan Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından yapılmak istenilmesinin ciddi bir çelişki oldugunu hissederek ve 1970 li yıllarda denenmiş olan bu yaklaşımın çok olumsuz sonuçlar doğurduğunu ve Bakanlıkça hazırlanan planların Özel Çevre Koruma Bölgelerinin ilanından sonra büyük ölçüde iptal edildiğini bilerek;
• Muğla Üniversitesi önderliğinde yürütülen ve merkezi, bölgesel ve yerel yönetim birimlerinin proje ortağı olduğu Avrupa Topluluğu Gökova Projesi’nin, ülkemizde bütünleşik kıyı yönetiminin kurulması açısından çok değerli bir örnek uygulama olduğunu hissetmekten mutluluk duyarak, bu projenin bütünleşik kıyı yönetimi doğrultusunda kamu kuruluşları düzeyindeki değişimler için bir başlangıç oluşturmasını dileyerek; Muğla Valiliği'ne, Muğla Üniversitesi Rektörlüğü'ne, TÜBITAK'a ve Akyaka Belediyesi’ne konferansa verdikleri değerli destek ve katkılardan dolayı şükranlarımızı sunarak;

Biz, Türkiye'nin Kıyı ve Deniz Alanları VI. Ulusal Konferansı'na (7-11 Kasım 2006, Atatürk Kültür Merkezi, Muğla Üniversitesi, Muğla) katılan ve kıyı yönetimiyle ilgisi olan kamu kurulusları, yerel yönetimleri, üniversite ve araştırma kurumlarını, sivil toplum örgütlerini ve özel sektörü temsil eden 145 katılımcı ve izleyici, aşağıdaki önerilerimizi kamuoyunun bilgisine sunmakta görüş birliğindeyiz:

1. Kıyı alanlarının bütünleşik yönetimini öngören Avrupa Toplulugunun 1999 yılında yayımlanan Avrupa Bütünleşik Kıyı Yönetimi Stratejisi ve Avrupa Konseyinin 2002 yılında kabul ettigi “Önerileri” doğrultusunda, Avrupa Topluluğu ile uyum görüşmelerini sürdürmekte olan ülkemizde, bütünleşik kıyı yönetiminin kurulmasıyla ilgili çalışmalar ilgili kamu kuruluşları düzeyinde ivedilikle başlatılmalıdır. Kültür ve Turizm, Bayındırlık ve Iskan, Tarım ve Köyişleri, ve Ulaştırma Bakanlığı gibi kıyı alanlarının yönetimiyle ilgilisi çok yüksek olan bakanlıklar bünyesinde bir “Kıyı Yönetimi Dairesi” nin oluşturulması önerilmektedir. Ilgili bakanlıklardaki Kıyı Yönetimi Daireleri, bütünleşik kıyı yönetimine geçiş aşamasında büyük yararlar sağlayacaktır.
2. Türkiye’nin kıyı alanlarının yönetimiyle ilgili olarak son aylarda olumlu ve olumsuz gelişmeler yaşanmıştır. 1990 yılında kabul edilen, 1992 yılında kanunun daha korumacı olması yolunda degişiklik yapılan Kıyı Kanununda 2006 yılında önemli olumsuz değişiklikler yapılmak istenilmistir. Kıyı yönetimi açısından ülkemizin en önemli kuruluşlarından olan Kıyı Alanları Yönetimi Türkiye Milli Komitesi, Kıyı Kanununu değiştirme çalışmalarıyla ilgili bilgilendirilmemiş ve katkı yapmaya davet edilmemiştir. Başbakanlığa sunulan kanun değişikliği tasarısı yanlış tanımlamalar içermekte ve kıyı alanlarının korunmasını ve kamu yararına kullanılmasını, mevcut kanuna göre daha geriye götürmektedir. Mevcut kanun değişikliği tasarısı yok sayılarak, ilgili konularda uzman olan kişilerin, ilgili kamu kuruluşlarının, meslek ve sivil toplum örgütlerinin temsilcilerinin katkılariyla yeni bir Kıyı Kanunu değişiklik tasarısı hazırlanmalı ve daha geniş katkı için bu yeni tasarı herkesin bilgisine sunulmalıdır.
3. Kıyı alanlarının yönetimiyle ilgili ikinci olumsuzluk, turizm alanı ilan edilen kıyı alanlarındaki planlamanın, belediyelere ya da belediye birliklerine bırakılmayarak Kültür ve Turizm Bakanlıgı tarafından merkezi bir anlayışla yürütülmek istenilmesidir. Geriye dönüş olarak nitelenmesi gereken bu durum acilen düzeltilmelidir. Kıyı alanlarının kullanım planlaması yerel yönetimler tarafından, denetleyici durumunda olan bakanlıkların belirlediği kurallar çerçevesinde, bu bakanlıkların sagladığı teknik ve parasal desteklerden yararlanılarak, şeffaf ve katılımcı bir süreçle gerçekleştirilmelidir.
4. Kıyı Kanununa 2005 yılında, bir başka kanunun Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde görüşülmesi sırasında verilen önergelerle eklenen iki madde, bu kanunun genel çerçevesini, bütünlüğünü ve korumacı yönünü çok olumsuz etkilemişlerdir. Yine Çevre Kanunu görüsmeleri sırasında denizlerdeki balık çiftlikleriyle ilgili önemli maddeler son anda verilen önergelerle kanun kapsamına alınmıştır. Kıyı yönetimini yakından ilgilendiren kanunların bu yöntemle, ilgili kurumların ve örgütlerin görüşleri alınmadan son anda değiştirilmeleri, “bütünleşik yönetim” ilkesiyle bağdaşmamaktadır. Bu tür son dakika müdahalelerinin, kıyı alanlarımızın akılcı yönetimi açısından önemli olumsuzluklara yol açabileceği bilinmelidir.
5. Türkiye’de kıyı alanlarının yönetimiyle ilgili son aylarda ortaya çıkan önemli sorunlarla ilgilenmek üzere, çözüm yollarının ortakça aranması ve güç birliği oluşturulması amaçlarıyla, ulusal düzeyde etkinlik gösteren ilgili meslek kuruluşlarını ve sivil toplum örgütlerini “Türkiye Kıyı Platformu” adıyla bir araya getirmek için Kıyı Alanları Yönetimi Türkiye Milli Komitesi gerekli girişimleri ivedilikle başlatmalıdır.
6. Kıyılarda yer alan tarım alanlarımız, kentleşme ve turizm gelişmesinden gelen talepler doğrultusunda, özellikle son yirmi yılda çok önemli kayıplar vermiştir. Ülkemizin en önemli doğal varlıklarindan olan tarım alanlarımızın mutlak korunması için gerekli yasal ve yönetsel düzenlemeler zaman geçirilmeden yapılmalıdır.
7. Kıyı alanlarıyla ilgili kullanım kararlarının ve alan tahsislerinin, bilimsel verilere ve ölçütlere dayandırılamaması, ülkemiz kıyı alanlarındaki doğal ve kültürel varlıklarımızda geri dönüşü olmayan kayıplara yol açmaktadır. Bu nedenle kıyı alanlarının özellikleriyle ilgili veri ve bilgi saglamaya yönelik inceleme ve izleme çalışmaları, kullanım baskısı yüksek olan kıyı alanlarımız başta olmak üzere ülke düzeyinde hemen başlatılmalıdır.
8. Kıyı Alanları Yönetimi Türkiye Milli Komitesi’nin 1993 yılındakı kuruluşu sırasında mevcut olan, Kurucu Üyelerin çalıştığı kurumlardan ve Yönetim Kurulu için öngörülen yapıdan açıkça ortaya çıkan ve “bütünleşik yönetim” için zorunlu olan temsil çeşitliliğinin yeniden sağlanabilmesi doğrultusundaki girişimler ivedilikle başlatılmalıdır. Kıyı belediyelerinin ve ilgili kamu kuruluşlarının temsilcilerinin Milli Komite çalışmalarına katilmalarının ve katkı yapmalarının sağlanması, ülkemizde bütünleşik kıyı yönetimin bir an önce kurulabilmesi açısından önem taşımaktadır.
9. Kıyı Alanları Yönetimi Türkiye Milli Komitesi tarafından 1997 yılından beri düzenlenen Türkiye Kıyıları ulusal konferansları serisine benzer bir konferans serisi (Coastal Zone) Amerika Birleşik Devletlerinde 1978 yılında, Kaliforniya’da bir kamu kuruluşunda görevli bir kıyı mühendisi tarafından başlatılmıstır. Bu yıl on beşincisi düzenlenen bu konferans son yıllarda, Ulusal Okyanus ve Atmosfer Yönetimi adlı kamu kuruluşu tarafından düzenlenmektedir. Katılımcıların % 70 – 80 lik bölümünü kamu görevlileri oluşturmaktadır. Türkiye’de kıyı yönetimi sorunlarının tartışıldıgı ulusal platform durumuna gelmiş olan Türkiye Kıyıları ulusal konferanslarına kamu kuruluşlarından olan katılımın ve katkının artması, ülkemiz kıyı alanlarının akılcı kullanılması ve korunması için gerekli olan “bütünleşik kıyı yönetiminin” biran önce kurulabilmesine önemli katkılar sağlayacaktır.

Kamuoyuna saygıyla duyurulur.