Türkiye Kıyıları Rüzgar ve Dalga İklimi
Birinci Ulusal Çalıştayı
Sonuç Bildirgesi

11-12 Nisan 2003, ODTÜ Kültür ve Kongre Merkezi, Ankara

Türkiye Kıyıları Rüzgar ve Dalga İklimi Birinci Ulusal Çalıştayı 11-12 Nisan 2003 tarihlerinde ODTÜ Kültür ve Kongre Merkezi, Ankara' da gerçekleştirilmiştir. Çalıştay'a üniversiteler, kamu kuruluşları, sivil toplum örgütleri ve özel sektörden 66 katılımcı, bildiri sunuşları ve tartışma oturumlarında değerli katkılar sağlamıştır. Çalıştay'ın 12 Nisan 2003 Cumartesi günü 09:30 - 12:00 saatleri arasında yapılan son Tartışma Oturumu'nda kabul edilen aşağıdaki saptama ve önerilerin kamuoyuna duyurulması kararlaştırılmıştır.

1. NATO Science for Stability Programı (Phase III)'ün önemli miktarda parasal desteğiyle 1994 - 2001 yılları arasında yürütülen, yerli ve yabancı çok sayıda kişi ve kuruluşun katkı sağladığı kapsamlı araştırma projesi (NATO TU-WAVES)'nin en önemli ürünlerinden birisi olan ve Kıyı Alanları Yönetimi Türkiye Milli Komitesi tarafından 2002 yılında yayımlanan Türkiye Kıyıları Rüzgar ve Derin Deniz Dalga Atlası, Türkiye'deki kıyı yönetimi ve mühendisliği uygulamalarına önemli destek olacak değerli bir kaynak niteliğindedir. Mevcut bilgilerin en gelişmiş bilimsel yöntemlerle değerlendirilmesi sonucunda hazırlanan atlas, rüzgar ve derin deniz dalgalarının istatistiksel özelliklerini Türkiye kıyıları boyunca ayrıntılarla sunmaktadır. Atlas;
a) Kıyı ve deniz yapılarının tasarımı ve yapımı,
b) Kıyısal aşınmanın engellenmesi,
c) Gemi tasarımı ve yapımı,
d) Balıkçı barınaklarının yapımı ve balıkçılık,
e) Deniz taşımacılığı,
f) İleriye yönelik rüzgar ve dalga durumu tahmini,
g) Liman planlaması ve yönetimi,
h) Kıyı alanları planlaması ve yönetimi,
i) Kıyı/deniz alanlarının turizm ve rekreasyon amaçlı geliştirilmesi/kullanılması,
j) Özel nitelikli kıyı ve deniz alanlarının korunması (kumsallar, deniz parkları, özel korunma alanları),
k) Dalga enerjisi elde edilmesi,
l) Milli savunma planlamaları ve etkinlikleri
gibi mühendislik uygulamaları yada diğer amaçlar doğrultusunda gerek duyulan rüzgar ve dalga bilgilerini elde etmek için yapılmakta olan, kullanılan yöntemler ve rüzgar verileri açısından bir çok belirsizlik içeren ve bu nedenle güvenilirliği sorgulanan dalga tahminlerinin yapılmasını gereksiz kılmaktadır.

2. Türkiye kıyıları boyunca, bir uzmanlar kurulunca belirlenen yerlerde, bir dalga ölçüm ağının kurulması ve düzenli ölçüm alınması, bilimsel araştırmalar ve Türkiye Kıyıları Rüzgar ve Derin Deniz Dalga Atlası' nın sonraki yıllarda güncelleştirilmesi için gereklidir. Bu tür dalga ölçüm ağlarının kamu eliyle kurulması ve işletilmesiyle ilgili değişik olasılıklar söz konusu olabilir. Örneğin Hollanda'da sürekli dalga ölçümleri, deniz meteorolojisi birimi çok gelişmiş olan meteoroloji örgütünce, İtalya'daysa kıyı mühendisliği projelerinden sorumlu Bakanlık tarafından sağlanan bütçeyle bu konuda uzmanlaşmış bir özel kuruluş tarafından yürütülmektedir. Türkiye'de düzenli dalga ölçümlerinin kamu tarafından yada kamu adına en başarılı nasıl gerçekleştirileceği üzerine bir karar oluşturulduktan sonra ivedilikle uygulamaya geçilmelidir.

3. Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü tarafından uzun süredir yapılmakta olan günlük dalga tahminlerinde 1999 yılı Aralık ayından başlayarak METU3 gibi en gelişmiş dalga tahmin modellerinden birisinin kullanılması takdirle karşılanmaktadır. Dalga tahminlerinin en güvenilir düzeye çıkarılması ve sonuçların kullanıcılara kolaylıkla ulaştırılması için üniversitelerin ilgili birimlerinin ve diğer kuruluşların işbirliği yapmaları ve katkı sağlamaları önemlidir.

4. Kıyı araştırmalarıyla ilgili olarak kurumlar ve kişiler arası iletişim ve eşgüdümün Türkiye genelinde yetersiz olduğu ve kurumların çoğunlukla tek başlarına küçük projelerle meşgul olduğu saptanmıştır. Dalga ve rüzgar iklimini içeren ve ilgili tüm kuruluşları biraraya getiren ulusal ölçekteki bilimsel araştırma projelerinin tasarlanması, destek bulunması ve yürütülmesi için sürekli bir çalışma gurubunun oluşturulması yararlı görülmüştür. Çalışma Grubu'na katkı sağlayabilir kişilerin belirlenmesi için gerekli çağrıyı yapma, Çalışma Grubu'nun oluşması durumunda çalışma ilkelerinin ve iletişim yapısının belirlenmesini amaçlayan bir toplantı düzenleme görevlerini üstlenmek üzere Kıyı Alanları Yönetimi Türkiye Milli Komitesi'nin davet edilmesi kararlaştırılmıştır.

5. Türkiye Kıyıları Rüzgar ve Dalga İklimi Birinci Ulusal Çalıştayı Bildiriler Kitabı'nın yayımlanabilmesi için gerekli desteğin TÜBİTAK tarafından sağlanması için Kıyı Alanları Yönetimi Türkiye Milli Komitesi, Çalıştay konusu 2003 yılı için belirtilen öncelikli alanları içerisinde yer alması nedeniyle Yer, Deniz ve Atmosfer Bilimleri Araştırma Grubu'na başvurmuşken, destek talebinin İnşaat ve Çevre Teknolojileri Araştırma Grubu'nca olumsuz değerlendirilmesi katılımcılarda büyük oranda düş kırıklığı ve üzüntü yaratmıştır. Pek çok yerli ve yabancı araştırmacının yedi yıla yayılan katkılarıyla Türkiye'de son yıllarda yürütülen önemli bir bilimsel araştırma projesinin sonuçlarının ulusal düzeyde yayılmasını ve ulusal ölçekteki benzer yeni projelerin oluşturulması doğrultusunda ilk adımların atılmasını amaçlayan bir girişime küçük bir destek sağlamanın TÜBİTAK'ın görevleri arasında olması gerektiği inancıyla Çalıştay katılımcıları, konuyla ilgili ileride yapılacak bilimsel toplantıların TÜBİTAK tarafından destekleneceği doğrultusundaki beklentilerini açıklamayı gerekli görmüşlerdir.

6. Çalıştay Bildiriler Kitabı'nın başka bir destek bulunarak Kıyı Alanları Yönetimi Türkiye Milli Komitesi tarafından bastırılması dileği benimsenmiştir. Bu kitapta, Türkiye Kıyıları Rüzgar ve Derin Deniz Dalga Atlası' nın kullanımını kolaylaştırmak için hazırlanacak, kullanımı örneklerle açıklayan bir bölümün ve Çalıştay Sonuç Bildirgesi'nin yer alması uygun görülmüştür.

7. Katılımcılar, Türkiye Kıyıları Rüzgar ve Dalga İklimi Ulusal Çalıştayı' nın belirli aralıklarla toplanmasını, ve ayrıca Türkiye'de Kıyı Mühendisliği Uygulamaları gibi önemli diğer konularda da çalıştaylar düzenlemesini Kıyı Alanları Yönetimi Türkiye Milli Komitesi'ne önermeyi kararlaştırmıştır.